Onderzoek: risicofactoren voor beroerte, dementie en depressie op latere leeftijd

Verschillende omstandigheden, gemeenschappelijke risico’s

Een beroerte, dementie en depressie op latere leeftijd zijn fundamenteel verschillende aandoeningen. Ze verschillen in symptomen, verloop en invloed op het dagelijks leven. Ook verloopt de ontwikkeling ervan heel individueel, wat betekent dat twee mensen met dezelfde diagnose een heel verschillend ziekteverloop kunnen hebben.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie, een beroerte, dementie en depressie hebben op verschillende manieren invloed op de hersenen en het dagelijks leven:

• A beroerte Dit gebeurt wanneer de bloedtoevoer naar de hersenen wordt onderbroken en treedt vaak plotseling op, met symptomen zoals verlamming, spraakproblemen of verwarring.
• Dementie ontwikkelt zich geleidelijker en verwijst naar een groep aandoeningen die het geheugen, het denkvermogen en het dagelijks functioneren beïnvloeden.
• Depressie Het beïnvloedt je stemming, je energie en hoe je in het dagelijks leven functioneert, en bij ouderen is het soms moeilijker te herkennen omdat de symptomen kunnen samenvallen met andere veranderingen in de gezondheid.

Hoewel de symptomen en het ziekteverloop heel verschillend zijn, brengt het onderzoek deze aandoeningen om een duidelijke reden samen: ze hebben verschillende beïnvloedbare risicofactoren en een aantal onderliggende biologische mechanismen gemeen, met name die welke verband houden met de gezondheid van de bloedvaten en de algehele hersenfunctie.

Over het onderzoek en DALY

Onderzoekers bekeken studies die tussen 2000 en 2023 zijn gepubliceerd en vonden 182 relevante meta-analyses. Daarvan werden er 59 meegenomen in de uiteindelijke analyse.

Wat dit onderzoek interessant maakt, is dat de onderzoekers niet zomaar een lijstje met afzonderlijke risicofactoren hebben opgesteld. Ze hebben die factoren vergeleken bij beroertes, dementie en depressie op latere leeftijd, om te zien welke factoren samen de grootste invloed hadden op de gezondheid van de hersenen op latere leeftijd.

Daarvoor gebruikten ze een maatstaf die DALY’s heet, een afkorting van “disability-adjusted life years”. DALY’s schatten de totale last van een ziekte door het volgende te combineren:

• verloren levensjaren door vroegtijdig overlijden
• jaren die je met een ziekte, beperking of verminderde gezondheid doorbrengt

Dit is belangrijk omdat een bepaalde risicofactor een groot effect kan hebben op een beroerte, maar een kleiner effect op dementie of depressie op latere leeftijd. Door gebruik te maken van DALY-gewogen berekeningen konden de onderzoekers inschatten welke beïnvloedbare risicofactoren de grootste totale impact hadden op alle drie de aandoeningen.

Beïnvloedbare risicofactoren voor een beroerte, dementie en depressie

Voordat we naar de bevindingen kijken, is het handig om even duidelijk te maken wat beïnvloedbare risicofactoren zijn.

Een beïnvloedbare risicofactor is een gezondheidsfactor, een gedragsvorm of een blootstelling die je in de loop van de tijd kunt beïnvloeden. Hieronder vallen factoren zoals bloeddruk, roken, lichaamsbeweging, slaap, voeding, bloedsuikerspiegel en stress.

Ze verschillen van niet-beïnvloedbare risicofactoren, zoals leeftijd, genetische aanleg en familiegeschiedenis, die je niet kunt veranderen.

In dit onderzoek hebben de onderzoekers 17 beïnvloedbare risicofactoren gevonden die een rol spelen bij beroertes, dementie en depressie op latere leeftijd. Een van de belangrijkste punten is dat deze factoren zelden op zichzelf staan. Ze overlappen elkaar vaak en beïnvloeden elkaar:

Slecht slapen kan je stress beïnvloeden. Stress kan je bloeddruk beïnvloeden. Je bloeddruk kan de gezondheid van je bloedvaten beïnvloeden. Op de lange termijn kunnen deze patronen de gezondheid van je hersenen beïnvloeden.

Kunnen beïnvloedbare risicofactoren dan worden veranderd of weggenomen? In veel gevallen kun je ze verbeteren of onder controle houden, maar niet altijd helemaal wegwerken. Dat verschil is belangrijk. Preventie gaat niet om perfecte controle, maar om het beïnvloeden van de factoren die je in de loop van de tijd kunt veranderen.

Belangrijkste bevindingen uit het onderzoek

Een van de belangrijkste bevindingen uit het onderzoek is dat niet alle risicofactoren even zwaar wogen in de DALY-gewogen gecombineerde uitkomst.

Het onderzoek toonde 17 beïnvloedbare risicofactoren aan die voorkomen bij beroerte, dementie en depressie op latere leeftijd. Dit laat zien dat deze aandoeningen niet door totaal verschillende oorzaken worden veroorzaakt, maar door een reeks gemeenschappelijke onderliggende factoren.

Een belangrijke bevinding is dat vaat- en stofwisselingsfactoren een doorslaggevende rol spelen. Hoge bloeddruk had in het model de grootste invloed, gevolgd door factoren zoals een verhoogde bloedsuikerspiegel, verminderde nierfunctie en roken.

Hieruit komt een duidelijk patroon naar voren: veel van de belangrijkste risicofactoren hangen samen met de hart- en vaatgezondheid en de stofwisseling, in plaats van specifiek te zijn voor één bepaalde ziekte.

Andere belangrijke factoren die uit het onderzoek kwamen, zijn slaapstoornissen, stress en sociaal isolement. Deze factoren lijken misschien minder direct, maar er was toch een meetbaar verband met het gecombineerde risico op de drie aandoeningen.

Tegelijkertijd kwamen uit het onderzoek verschillende factoren naar voren die verband houden met een lager risico. Lichamelijke activiteit, cognitieve activiteit, sociale betrokkenheid en een gevoel van zingeving in het leven bleken in het gecombineerde model allemaal verband te houden met een lager risico.

Zie ook: Bloeddruk en longevity: waarom het belangrijk is naarmate we ouder worden

Wat dit betekent voor de gezondheid van je hersenen

Uit het onderzoek komt één ding duidelijk naar voren: de gezondheid van je hersenen hangt nauw samen met de gezondheid van je hele lichaam. Bloeddruk, bloedsuikerspiegel, slaap, stress, beweging en sociale contacten staan niet los van elkaar. Ze beïnvloeden elkaar in de loop van de tijd.

Dat maakt deze bevindingen zo nuttig. Een lange lijst met beïnvloedbare risicofactoren kan overweldigend aanvoelen, maar het onderzoek laat zien dat veel ervan met elkaar samenhangen. Als je op één gebied iets doet, helpt dat vaak ook op een ander gebied. Beter slapen, kan bijvoorbeeld helpen bij het reguleren van stress, wat op de lange termijn ook de bloeddruk en de stofwisseling in balans kan houden.

Voor de gezondheid van je hersenen betekent dit dat je niet meteen met alles tegelijk hoeft te beginnen. Je kunt gewoon beginnen met een paar vaste gewoontes: regelmatig bewegen, zorgen voor voldoende slaap, mentaal actief blijven, je sociale contacten onderhouden en letten op je bloeddruk en je stofwisseling.

Misschien vind je dit ook leuk: Onderzoek: sociale verbondenheid en sterfterisico bij ouderen

Preventie en een meer holistische aanpak

De bevindingen wijzen op een meer holistische benadering van gezondheid. De gezondheid van je hersenen wordt niet door één factor alleen bepaald, maar door hoe verschillende aspecten van gezondheid in de loop van de tijd op elkaar inwerken. Bloeddruk, stofwisseling, slaap, beweging, stress en sociale contacten maken allemaal deel uit van hetzelfde systeem.

Lees hier al onze lifestyleblogs om je longevity te verbeteren: Blogs over longevity

In de praktijk betekent dit dat je een stevige basis legt. Een evenwichtige voeding, regelmatige beweging, voldoende slaap, omgaan met stress, mentale stimulatie en sterke sociale banden spelen allemaal een rol. Deze gewoontes hoeven niet perfect te zijn, maar door ze op de lange termijn vol te houden, zorg je voor gezondheid, energie en een goed functioneren op de lange termijn.

Naast het onderzoek zelf sluit dit ook aan bij een bredere benadering van gezond ouder worden. Supplementen kunnen daar een plekje in krijgen – niet als vervanging voor je levensstijl, maar als ondersteuning voor specifieke behoeften binnen een vaste routine. Bij Purovitalis benaderen we supplementen op deze manier: als een onderdeel van een wetenschappelijk onderbouwde levensstijl die je helpt om je goed te blijven voelen, denken en functioneren, ook op de lange termijn.

Bekijk hier alle supplementen voor longevity: Longevity supplementen

Een beroerte, dementie en depressie op latere leeftijd zijn verschillende aandoeningen, maar ze hebben een aantal beïnvloedbare risicofactoren gemeen die het risico in de loop van de tijd bepalen. Dit onderzoek biedt geen pasklare oplossing. Het biedt iets dat net zo waardevol is: een duidelijker beeld van waar je aandacht de grootste impact kan hebben.

Je kunt niet alles in de hand houden, maar op sommige factoren kun je wel invloed uitoefenen. Na verloop van tijd telt die invloed op.