Is longevity genetisch bepaald? Op zoek naar het longevity-gen
Langer leven gaat verder dan de leeftijd in je paspoort. Het gaat erom dat je je zo lang mogelijk sterk en gezond voelt. Er zijn dingen waar je zelf invloed op hebt, zoals je levensstijl, je eetpatroon en de keuzes die je dagelijks maakt. Maar hoe zit het met processen waar je geen invloed op hebt? Genetica, waaronder het longevity-gen, speelt een grote rol in ons leven, maar in hoeverre beïnvloedt het onze longevity? Dat leggen we uit in het onderstaande artikel.

Wat is longevity eigenlijk precies?
De longevity van mensen wordt beïnvloed door verschillende factoren, zoals woonplaats, geslacht, levensstijl, genetica en sociaaleconomische status. We hebben een gestage stijging gezien van de gemiddelde levensverwachting wereldwijd, die in 2020 in de Verenigde Staten de 77 jaar overschreed. Hoewel dat indrukwekkend is, leven bepaalde diersoorten, zoals de Groenlandse walvis, langer dan wij, met een levensduur van meer dan 200 jaar.
Ondanks deze vooruitgang blijven leeftijdsgebonden aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en kanker de belangrijkste oorzaken van ziekte en overlijden. Om de levensverwachting te verhogen, richt de longevity-industrie zich op het begrijpen van de invloed van verschillende factoren op onze gezondheid. Hierbij wordt onder andere het concept van longevity-genen onderzocht.
Kortom, longevity gaat over hoe lang we kunnen leven en hangt af van veel factoren. Er is vooruitgang geboekt, maar er zijn nog steeds uitdagingen, en de longevity-sector wil de gezondheid verbeteren en de levensduur verlengen.
Wat beïnvloedt de longevity?
Inzicht krijgen in de factoren die van invloed zijn op longevity is cruciaal in ons streven naar maatregelen die het leven kunnen verlengen. Er spelen drie belangrijke factoren mee: levensstijl, omgeving en genetica. Hoe lang mensen precies leven, blijft een punt van discussie, omdat de invloed van elke factor niet vastligt. Omgevingen kunnen veranderen, levensstijlen kunnen verschuiven en zelfs genen kunnen door genregulatie worden geactiveerd of gedeactiveerd.
Van al deze factoren is je levensstijl het makkelijkst te beïnvloeden. Je hebt zelf de keuze om keuzes te maken die je longevity verlengen. Zo kun je bijvoorbeeld het risico op ziektes verlagen door minder alcohol te drinken of te stoppen met roken. Door gezond en evenwichtig te eten, regelmatig sporten, en genoeg slaap dragen allemaal bij aan een betere gezondheid en een langere levensduur. Maar laten we niet vergeten dat ook onze omgeving invloed heeft op ons welzijn.
Mensen met een hogere sociaaleconomische status hebben meer kansen op betere gezondheidszorg, voeding, onderwijs en een schonere leefomgeving met veel groen. Omgekeerd kan wonen in overbevolkte gebieden of blootstelling aan vervuilde lucht op den duur bijdragen aan het ontstaan van chronische aandoeningen. Het is cruciaal om deze omgevingsfactoren te begrijpen en te optimaliseren om de gezondheid te bevorderen en de levensverwachting te verlengen.
Misschien vind je dit ook leuk: De 11 beste tips voor longevity
Hoe zit het met longevity-genen?
Je kunt (en moet) je best doen om de slimste keuzes te maken als het om je levensstijl gaat. Maar als het om genetica gaat, wordt het wat ingewikkelder. Het DNA dat in al onze cellen zit, is de sleutel tot onze ontwikkeling, ons voortbestaan en onze voortplanting.
DNA is als een blauwdruk voor ons lichaam. Het bestaat uit duizenden genen die bepalen hoe we eruitzien en hoe ons lichaam werkt. Genen bepalen bijvoorbeeld de kleur van ons haar, onze huid en onze ogen. Ze kunnen ook invloed hebben op de kans dat we bepaalde aandoeningen krijgen. Door onze genen te bestuderen, kunnen wetenschappers meer te weten komen over onze familiegeschiedenis en waar we vandaan komen.
En dat is nog niet alles. Onze genen beïnvloeden ook onze gezondheid en onze longevity. Een familiegeschiedenis van ziekten kan ervoor zorgen dat we vatbaarder zijn voor soortgelijke aandoeningen, terwijl de leeftijd waarop onze ouders zijn overleden van invloed kan zijn op hoe lang wij zelf leven.
Heb je je ooit afgevraagd waarom sommige mensen langer leven dan anderen? Het blijkt dat onze genen een belangrijke rol spelen bij het bepalen van onze levensduur. Sterker nog, zo’n 25% van de variatie in levensduur is toe te schrijven aan onze genetische samenstelling. Dus als je uit een familie komt waar mensen vaak oud worden, is de kans groot dat je een aantal van die longevity-genen hebt geërfd. Wetenschappers zijn nog aan het onderzoeken of levensstijlfactoren ook een rol spelen.
In eerder onderzoek vergeleek men de levensverwachting van de echtgenoten van vrouwen die 100 jaar oud werden met die van de broers van deze vrouwen. Opvallend genoeg leefden de broers langer dan de echtgenoten, hoewel ze het grootste deel van hun leven in dezelfde omgeving hadden doorgebracht. Dit suggereert dat genetische factoren een grotere invloed hebben op de levensduur dan de omgeving.
Om te achterhalen welke specifieke genvarianten verantwoordelijk zijn voor longevity, hebben onderzoekers twee benaderingen gevolgd. Eerst hebben ze de genen van mensen die lang leven vergeleken met die van jongere mensen uit dezelfde regio. Vervolgens hebben ze genoomsequencing gebruikt. Daarbij bleek dat er niet één enkel “longevity-gen” is. In plaats daarvan wordt aangenomen dat talrijke combinaties van genen spelen een rol bij het bepalen van onze gezondheid en levensduur.
Voorbeelden van genen die verantwoordelijk zijn voor longevity
CISD2
Allereerst willen we je graag kennis laten maken met CISD2, dat wordt geprezen als het ‘anti-verouderingsgen’.
Aan de effecten van CISD2 onderzoeken, gebruikten de onderzoekers een techniek die ‘gen-knock-outs’ heet. Met deze methode konden ze het CISD2-gen bij muizen uitschakelen.
Interessant genoeg neemt de expressie van CISD2 van nature af naarmate muizen ouder worden. Maar in dit onderzoek, toen zowel mannelijke als vrouwelijke muizen genetisch zo waren gemanipuleerd dat ze geen CISD2 meer hadden, vertoonden ze tekenen van vroegtijdige veroudering. Deze tekenen omvatten celdood, maar ook degeneratie van neuronen en spiercellen.
Recent onderzoek Dit ondersteunt ook het idee dat muizen zonder het CISD2-gen een kortere levensduur hebben. Er wordt ook gesuggereerd dat CISD2 invloed kan hebben op genetische processen die verband houden met de levensduur en verschillende verouderingsindicatoren.
Op basis van deze bevindingen zou het behoud van de expressie van CISD2 mogelijk de levensduur van de mens kunnen verlengen of de tekenen van veroudering kunnen vertragen.
Sirtuïne-genen
Als het over longevity gaat, hoor je vaak over de Sirtuïne-genen, die al een hele tijd bestaan en in allerlei verschillende levensvormen voorkomen. Onderzoek laat zien dat als deze specifieke genen minder actief zijn, dit kan leiden tot gezondheidsproblemen die met veroudering te maken hebben, zoals snellere veroudering. Maar als sommige sirtuïnen te actief worden, kunnen ze ook het risico op kanker vergroten.
Er moet nog meer onderzoek worden gedaan om een volledig inzicht te krijgen in de Sirtuin-genen en hun invloed op de longevity. Op termijn kunnen ze echter mogelijk helpen bij het vinden van medicijnen en preventieve behandelingen voor ouderdomsziekten.
Klotho-gen
Een ander gen dat verband houdt met anti-verouderingseigenschappen is het Klotho-gen. Helaas neemt de hoeveelheid van dit gen van nature af zodra we de leeftijd van 40 bereiken. Omdat het een belangrijke rol speelt bij het reguleren van een eiwit genaamd Wnt5A, dat invloed heeft op de verspreiding van kankercellen, kan een tekort aan Klotho tot verschillende problemen leiden.
Recent onderzoek laat zien dat een specifieke diabetesmedicatie kan het lichaam helpen de expressie van Klotho te verhogen. Het mooiste is dat dit proces tegelijkertijd plaatsvindt met de afname van de Wnt5A-eiwitniveaus. Met verder onderzoek zouden deze bevindingen mogelijk kunnen helpen bij het bestrijden van resistentie tegen medicijnen en bij het bieden van een behandeling voor kankersoorten die door Klotho worden beïnvloed.
Het is niet alleen dit specifieke diabetesmedicijn dat een effect lijkt te hebben; verschillende traditionele geneesmiddelen en nutraceuticals, zoals berberine—dat een onderzoek uit 2022 kan de expressie van Klotho versterken – net als andere supplementen zoals resveratrol, net als sporten en lichaamsbeweging, kunnen de Klotho-waarden ook verhogen.
Je kunt hier meer lezen over berberine: Alles over berberine.
Geef de hoop nog niet op!
Hoewel uit deze onderzoeken blijkt dat genen inderdaad een belangrijke rol spelen bij longevity, hoeft iedereen die graag lang wil leven de hoop nog niet op te geven. Het feit dat de genen van je opa niet ‘goed’ genoeg zijn, betekent nog niet dat je geen lang en gezond leven zult leiden. Hieronder vind je een overzicht van gewoontes die misschien wel meer invloed hebben dan je zou denken.
Eet niet te veel
De relatie tussen calorie-inname en longevity trekt momenteel veel aandacht. Onderzoek bij dieren laat zien dat het verlagen van de normale calorie-inname met 10-50% de maximale levensduur kan verlengen.
En bovendien zijn er verschillende onderzoeken Onderzoeken die zich richten op bevolkingsgroepen die bekend staan om hun longevity, hebben ook verbanden aangetoond tussen een lagere calorie-inname, een langere levensduur en een lager risico op ziektes.
Misschien vind je dit ook interessant: De voordelen van caloriebeperking en longevity
Eet veel groenten en fruit
Door een gevarieerd aanbod aan plantaardige voedingsmiddelen te eten, zoals fruit, groenten, noten, zaden, volkoren granen en peulvruchten, kun je de kans op ziekte verkleinen en je kansen op een langer leven vergroten.
Bijvoorbeeld, veel onderzoeken hebben aangetoond dat een plantaardig dieet het risico op vroegtijdig overlijden kan verlagen en de kans op aandoeningen als kanker, het metabool syndroom, hartziekten, depressie en hersenverval kan verminderen.
Een dieet dat rijk is aan plantaardige voedingsmiddelen kan tal van positieve effecten op je gezondheid hebben. Deze effecten worden toegeschreven aan de heilzame voedingsstoffen en antioxidanten die in overvloed in planten voorkomen, zoals polyfenolen, carotenoïden, foliumzuur en vitamine C. Om je longevity en algehele welzijn te ondersteunen, kun je overwegen om wetenschappelijk bewezen anti-aging-supplementen en vitamines in je dagelijkse routine op te nemen. Bekijk de uitgebreide lijst met dergelijke supplementen hier.
Vergeet niet om te sporten
Wist je dat zelfs 15 minuten beweging per dag je Levensduur (lifespan) Langer? Precies. Lichamelijk actief blijven is een belangrijk onderdeel van een gezonder en langer leven. Dus als je eens geen motivatie hebt, bedenk dan dat je toekomstige ik je er dankbaar voor zal zijn!
Eindnoten
Recente onderzoeken naar genen en longevity laten veelbelovende resultaten zien. Het potentieel is enorm! Meer kennis op dit gebied vergroot onze kansen op een betere levenskwaliteit. Als je nieuwsgierig bent naar longevity en wilt praktische tips om je levensduur te verlengen, we nodigen je uit om onze blog.
Bronnen:
- Longevity bij mensen: genetica of levensstijl? Het is een gezamenlijke inspanning – PMC (nih.gov)
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2685531/
- https://academic.oup.com/hmg/article/21/18/3956/588038?login=false
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9314780/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7390530//
- Mediterranean diet, lifestyle factors, and 10-year mortality in elderly European men and women: the HALE project – PubMed (nih.gov)