Berberine: werking, bijwerkingen en dosering

Wat is berberine?

Berberine is een alkaloïde die voorkomt in verschillende planten, waaronder berberis, Canadese geelwortel, Oregon grape en Coptis chinensis. De stof zit vooral in wortels, stengels en schors.

Een belangrijk onderzoeksgebied is de invloed van berberine op de energie- en stofwisseling van cellen. Daarbij krijgt onder andere AMPK veel aandacht. Dit enzym helpt cellen reageren op de hoeveelheid beschikbare energie en is betrokken bij de verwerking van glucose en vetten.¹

Uit welke plant komt berberine?

Naast de planten hierboven komt berberine ook voor in Indiase berberis (Berberis aristata), ook wel boomkurkuma genoemd. In al die planten zit de stof vooral in de wortels, wortelstokken en schors.

Het is daarmee anders dan veel vitamines of polyfenolen: via een normaal westers voedingspatroon krijg je doorgaans geen relevante hoeveelheden berberine binnen.

Hoe smaakt berberine?

Berberine smaakt sterk bitter en heeft een felgele kleur. Door die kleur werden berberiswortel en andere planten met veel berberine ook gebruikt als natuurlijke kleurstof. Als supplement neem je berberine meestal in capsules, dus je proeft er nauwelijks iets van.

Welke voordelen van berberine worden onderzocht?

De meeste studies bij mensen richten zich op de metabole gezondheid. Vooral bloedsuiker, insuline, cholesterol en lichaamsgewicht komen regelmatig terug.

Bloedsuiker en insuline

Dit is een van de best onderzochte toepassingen van berberine. Een meta-analyse van twintig gerandomiseerde studies met in totaal 1.761 deelnemers vond veranderingen in onder meer nuchtere glucose, HbA1c, insuline en insulineresistentie.²

Ook grotere reviews van onderzoek bij mensen met type 2 diabetes laten vergelijkbare resultaten zien. De gemeten effecten verschillen wel per doelgroep, dosering en onderzoeksduur.

Bekijk het onderzoek

Cholesterol en vetstofwisseling

Berberine wordt daarnaast veel onderzocht in relatie tot LDL-cholesterol, totaal cholesterol en triglyceriden. Een systematische review van twaalf klinische studies vond in meerdere onderzoeken dalingen van LDL en triglyceriden.³

Een recentere meta-analyse naar metabool syndroom vond eveneens veranderingen in verschillende glucose- en vetwaarden.

Bekijk het onderzoek

Lichaamsgewicht

De populariteit van berberine op sociale media heeft veel te maken met gewichtsbeheersing. Onderzoekers kijken onder meer naar lichaamsgewicht, BMI, middelomtrek en vetstofwisseling.

De resultaten zijn minder uitgesproken dan online soms wordt gesuggereerd. Reviews melden wel veranderingen, vooral bij hogere doseringen en over langere periodes, maar de kwaliteit van de studies wisselt en het bewijs is niet sluitend.⁴

Berberine is daarmee vooral interessant vanwege de bredere relatie met glucose-, vet- en energiestofwisseling en niet als eenvoudige vervanger voor afslankmedicatie.

Lees meer over berberine en gewichtsverlies

Berberine en je darmen

De darmen spelen een opvallende rol bij berberine. Gewone berberine wordt namelijk relatief beperkt opgenomen. Darmbacteriën kunnen een deel omzetten in dihydroberberine, een vorm die gemakkelijker door de darmwand passeert.

Tegelijkertijd wordt onderzocht hoe berberine zelf het darmmicrobioom beïnvloedt en hoe die wisselwerking samenhangt met de stofwisseling.¹

Berberine of dihydroberberine?

Het belangrijkste verschil tussen beide vormen zit in de opname.

Gewone berberine heeft een lage biologische beschikbaarheid. Dihydroberberine wordt gemakkelijker opgenomen en wordt vervolgens grotendeels weer omgezet in berberine. In een kleine humane crossoverstudie zorgden 100 en 200 mg dihydroberberine voor hogere concentraties berberine in het bloed dan 500 mg gewone berberine.⁵

Dat betekent dat de doseringen van beide vormen niet één op één met elkaar kunnen worden vergeleken.

Lees meer over dihydroberberine

Berberine en PCOS

Berberine komt ook terug in onderzoek naar PCOS, insulinegevoeligheid en hormonale stofwisseling. Dat sluit aan bij het bredere onderzoek naar glucose- en insulinehuishouding.

Ook inositol wordt binnen dit gebied veel onderzocht. De twee stoffen zijn chemisch heel verschillend en werken via andere routes.

Lees meer over berberine versus inositol

Hoeveel berberine wordt gebruikt?

Voor berberine bestaat geen officiële dagelijkse referentie-inname. In klinisch onderzoek wordt vaak ongeveer 900 tot 1.500 mg per dag gebruikt, meestal verdeeld over twee of drie momenten. De gebruikte hoeveelheid hangt sterk af van de vorm. Bij dihydroberberine worden door de betere opname aanzienlijk lagere doseringen onderzocht.

Bekijk Berberine Balance

Berberine wordt vaak rond of tijdens maaltijden gebruikt. Dit sluit aan bij veel klinische studies en kan voor sommige mensen prettiger zijn voor de maag.

Hoe lang duurt het voordat berberine werkt?

Dat hangt af van wat er wordt gemeten, van de dosering en van de gebruikte vorm. De meeste klinische studies naar bloedsuiker en cholesterol duren enkele weken tot een paar maanden, en de veranderingen die zij rapporteren zijn over die hele periode gemeten en niet na een paar dagen. Onderzoekers zien bovendien verschillen tussen mensen, afhankelijk van hun uitgangswaarden, voeding en leefstijl.

Berberine wordt daarom vooral onderzocht als iets dat consequent over een langere periode wordt gebruikt, en niet als een stof met een effect dat je direct merkt.

Zijn er bijwerkingen?

De meest gemelde bijwerkingen van berberine zijn maag-darmklachten, zoals:

• misselijkheid
• buikpijn
• een opgeblazen gevoel
• diarree
• constipatie

Berberine kan daarnaast wisselwerken met geneesmiddelen. Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt afgeraden en berberine is niet geschikt voor baby's.⁴

Gebruik je medicijnen of heb je een medische aandoening? Bespreek het gebruik dan met een arts of apotheker.

Met welke medicijnen heeft berberine een wisselwerking?

Berberine kan de afbraak van verschillende medicijnen beïnvloeden⁶, en er is een wisselwerking aangetoond met ciclosporine, een geneesmiddel dat het immuunsysteem onderdrukt.⁴ Omdat berberine ook wordt onderzocht vanwege de relatie met bloedsuiker en bloeddruk, kan een combinatie met medicijnen daarvoor van invloed zijn op hoe sterk die werken. Of dat in jouw situatie relevant is, hangt af van het medicijn en de dosering.

Lees meer over berberine en schildkliermedicatie