Berberine en schildklier: wat zegt het onderzoek?

Hoe werkt je schildklier?

De schildklier is een kleine, vlindervormige klier aan de voorkant van je hals. Hij maakt de schildklierhormonen thyroxine (T4) en trijoodthyronine (T3) aan. T4 is vooral een opslagvorm; in het lichaam wordt het omgezet in het actieve T3.

Schildklierhormonen werken in op bijna alle weefsels. Ze helpen bepalen in welk tempo cellen energie verbruiken en zijn onder meer betrokken bij lichaamstemperatuur, hartslag, spijsvertering en lichaamsgewicht.

De productie wordt vanuit de hersenen geregeld. Is er meer schildklierhormoon nodig, dan geeft de hypofyse TSH af: schildklierstimulerend hormoon. Daarom is TSH, samen met vrij T4, de standaardmaat voor de schildklierfunctie bij bloedonderzoek. Bij auto-immuunaandoeningen van de schildklier kijken artsen ook naar schildklierantistoffen, zoals TPO-antistoffen.

Lees meer over schildkliergezondheid en longevity

Heeft berberine invloed op de schildklier?

Berberine wordt vooral onderzocht in relatie tot de glucose- en vetstofwisseling. Onderzoek specifiek naar berberine en de schildklier is veel beperkter, en het meeste daarvan is dier- en laboratoriumonderzoek.

Wat onderzoek bij mensen laat zien

Er is één kleine klinische studie waarin de schildklierhormoonwaarden zijn gevolgd. Achttien mensen met de ziekte van Graves, een vorm van een te snel werkende schildklier, deden zes maanden mee. Acht van hen gebruikten alleen het schildkliermedicijn methimazol; tien gebruikten methimazol samen met berberine. Vrij T3 veranderde in beide groepen. TSH veranderde alleen in de groep die ook berberine gebruikte, net als de samenstelling van de darmbacteriën. Bij alleen methimazol veranderden de darmbacteriën niet.¹

Het onderzoek is interessant, maar klein. Berberine is alleen onderzocht naast medicatie en onder medisch toezicht. Het onderzoek zegt dus niets over berberine op zichzelf, of over mensen bij wie de schildklier normaal werkt.

Bekijk het onderzoek

Schildklierantistoffen en de ziekte van Hashimoto

De ziekte van Hashimoto is de meest voorkomende oorzaak van een trage schildklier. Voor zover we weten, zijn er voor deze aandoening geen klinische studies met berberine gepubliceerd. Verhalen die online rondgaan over berberine en schildklierantistoffen zijn dus niet gebaseerd op onderzoek bij mensen.

Onderzoek bij dieren

In een studie bij vrouwelijke ratten met een verstoorde schildklier beschrijven de onderzoekers zowel stimulerende als remmende veranderingen in de schildklierhormoonwaarden, afhankelijk van de dosis.² Dat maakt vooral duidelijk dat het verband niet eenduidig is, en dat resultaten uit dieronderzoek niet zomaar naar mensen te vertalen zijn.

Bijwerkingen van berberine: ook voor je schildklier?

De bijwerkingen van berberine die het vaakst worden gemeld, zijn maag-darmklachten, zoals misselijkheid, een opgeblazen gevoel, diarree of verstopping.³ Berberine kan ook een wisselwerking hebben met medicijnen. Gebruik tijdens de zwangerschap en borstvoeding wordt afgeraden, en berberine is niet geschikt voor baby’s.³

Omdat er zo weinig onderzoek naar de schildklier is gedaan, is niet bekend hoe schildklierwaarden zich bij langer gebruik van berberine ontwikkelen.

Schildklier, gewicht en berberine

Lichaamsgewicht is een van de dingen die je schildklier helpt regelen. Werkt de schildklier trager, dan daalt het energieverbruik en kan het gewicht toenemen. Bij een te snel werkende schildklier neemt het gewicht vaak af.

Berberine wordt ook onderzocht in relatie tot lichaamsgewicht, maar dat onderzoek kijkt naar de stofwisseling in het algemeen, niet naar de schildklier. Overzichtsstudies melden wel veranderingen, vooral bij hogere doseringen en over langere periodes, maar de kwaliteit van de studies wisselt en het bewijs is niet sluitend.³ Onderzoek naar berberine en gewicht bij mensen met een schildklieraandoening ontbreekt. Verandert je gewicht door je schildklier? Dan is dat een vraag voor je arts.

Lees meer over berberine en lichaamsgewicht

Kun je berberine en schildkliermedicatie combineren?

Het meest gebruikte schildkliermedicijn is levothyroxine, bekend onder merknamen als Thyrax en Euthyrox. Bij een te snel werkende schildklier worden medicijnen als thiamazol (methimazol) en carbimazol gebruikt.

Onderzoek naar berberine in combinatie met levothyroxine ontbreekt. Wel is bekend dat berberine invloed kan hebben op enzymen die veel medicijnen afbreken. In een gerandomiseerde cross-overstudie bij gezonde mannen veranderde twee weken lang driemaal daags 300 mg berberine de afbraak van testmedicijnen via de enzymen CYP3A4, CYP2D6 en CYP2C9.⁴ Of dat relevant is voor levothyroxine, is niet bekend.

Bekijk het onderzoek

Levothyroxine is zelf gevoelig voor de manier waarop je het inneemt. Het wordt meestal op een lege maag ingenomen, 30 tot 60 minuten voor het ontbijt, en sommige supplementen, zoals calcium en ijzer, kunnen de werking beïnvloeden. Daarom controleert je arts met regelmatig bloedonderzoek of je dosis goed is.⁵ Dat is nog belangrijker als je geen schildklier meer hebt, bijvoorbeeld na een operatie: je bent dan volledig afhankelijk van je medicatie.

Heeft berberine een wisselwerking met Thyrax of andere schildkliermedicatie? Er is geen direct bewijs dat dat zo is, maar ook geen bewijs dat de combinatie veilig is. Dus:

• bespreek berberine met je arts of apotheker voordat je begint;
• vraag of je schildklierwaarden opnieuw gecontroleerd moeten worden nadat je bent begonnen;
• stop of verander je schildkliermedicatie nooit op eigen houtje.

Waar let je op bij een berberinesupplement?

Met deze punten kun je berberinesupplementen vergelijken:

• Vorm. Gewone berberine, vaak berberine-HCl, wordt relatief slecht opgenomen. Dihydroberberine wordt makkelijker opgenomen en wordt daarna in het lichaam grotendeels weer omgezet in berberine. In een kleine cross-overstudie bij mensen gaven 100 en 200 mg dihydroberberine hogere berberinewaarden in het bloed dan 500 mg gewone berberine.⁶ Daarom worden lagere doseringen dihydroberberine onderzocht.
• Dosering. Er is geen officiële dagelijkse referentie-inname voor berberine. Houd je aan de aanbevolen dagelijkse dosering van het product dat je kiest; meer is niet automatisch beter.
• Kwaliteit. Let op een traceerbare herkomst, testen door een onafhankelijk laboratorium en een analysecertificaat per batch.
• Moment van inname. Berberine wordt vaak bij de maaltijd ingenomen. Dat sluit aan bij veel klinische studies en kan prettiger zijn voor je maag.

Lees meer over dihydroberberine

Bekijk Berberine Balance