Berberine en afvallen: wat zegt het onderzoek?

Wat is berberine?

Berberine is een geel alkaloïde dat voorkomt in planten zoals berberis, Canadese geelwortel en Coptis chinensis. Het wordt al eeuwenlang gebruikt in de traditionele Chinese en ayurvedische geneeskunde. Tegenwoordig wordt het vooral onderzocht in relatie tot bloedsuiker, insuline, cholesterol en lichaamsgewicht.

Waarom wordt berberine in verband gebracht met afvallen?

De meeste belangstelling komt uit onderzoek naar de stofwisseling. Berberine wordt veel onderzocht vanwege de invloed op AMPK, een enzym dat werkt als een soort energiemeter van de cel en betrokken is bij de verwerking van glucose en vetten.¹ Dat sluit aan bij de vele studies naar berberine, bloedsuiker en insulinegevoeligheid.

Onderzoekers kijken ook naar de darmen. Gewone berberine wordt relatief slecht opgenomen en wordt daar onderzocht in relatie tot het darmmicrobioom. In onderzoek bij ratten en in celonderzoek bleek berberine de afgifte te stimuleren van GLP-1, een darmhormoon dat betrokken is bij de regulatie van bloedsuiker en eetlust.² Of dat bij mensen ook in betekenisvolle mate gebeurt, is niet bekend.

Wat zegt onderzoek over berberine en afvallen?

Verschillende meta-analyses hebben gerandomiseerde studies met berberine samengevoegd. Een meta-analyse van twaalf studies mat veranderingen in lichaamsgewicht, BMI en tailleomtrek.³ Een recentere meta-analyse van 23 gerandomiseerde studies bij volwassenen vond veranderingen in dezelfde drie waarden; de verandering in de taille-heupverhouding was niet significant.⁴

Die veranderingen zijn beperkt. In de meest recente analyse was het gemiddelde verschil in lichaamsgewicht ten opzichte van de controlegroepen minder dan één kilogram.⁴ Dat staat ver af van wat er online soms wordt gesuggereerd.

Bekijk het onderzoek

Er zijn ook belangrijke beperkingen. Volgens het Amerikaanse National Center for Complementary and Integrative Health werden veranderingen in gewicht vooral gezien bij meer dan 1 gram per dag, gedurende langer dan acht weken. Veel studies hadden een hoog risico op vertekening, de meeste werden uitgevoerd in Aziatische landen en de meeste deelnemers hadden een aandoening zoals diabetes of leververvetting.⁵ Het is daarom niet duidelijk wat berberine betekent voor mensen zonder zo’n aandoening.

Daardoor is berberine vooral interessant vanwege de bredere relatie met de stofwisseling van glucose, vet en energie, en niet als oplossing om af te vallen.

Hoe zit het met ervaringen en reviews?

Online vind je veel persoonlijke ervaringen met berberine en afvallen, inclusief voor-en-naverhalen. Die zijn begrijpelijk, maar ze kunnen niet laten zien wat berberine zelf doet. Mensen die met een supplement beginnen, veranderen vaak tegelijk iets aan hun voeding, beweging of slaap, en gewicht schommelt van nature. Precies daarom werken studies met een controlegroep.

Berberine vs. Ozempic: is berberine een natuurlijke Ozempic?

Nee. De vergelijking komt voort uit het GLP-1-onderzoek dat hierboven is genoemd, maar het zijn twee heel verschillende dingen.

Ozempic en Wegovy bevatten semaglutide, een geneesmiddel op recept dat het hormoon GLP-1 nabootst. Deze middelen zijn ontwikkeld voor diabetes en obesitas, worden gebruikt onder medisch toezicht en zijn bij mensen onderzocht in grote klinische studies.

Berberine is een plantaardige stof. De relatie met GLP-1 komt vooral uit dier- en laboratoriumonderzoek, en voor zover we weten zijn er geen studies die berberine rechtstreeks met GLP-1-medicijnen hebben vergeleken. Berberine de “natuurlijke Ozempic” noemen is daarom een marketingterm, geen onderzoeksresultaat.

Kun je berberine gebruiken naast GLP-1-medicatie of metformine?

Veel mensen vragen zich af of ze berberine kunnen combineren met een GLP-1-medicijn zoals Ozempic, Wegovy of Mounjaro, of met metformine. Voor zover we weten is berberine niet samen met GLP-1-medicijnen onderzocht. Voor metformine zijn er enkele kleine studies, meestal met Canadese geelwortel, een plant die berberine bevat; daarin was de hoeveelheid metformine in het bloed soms lager.⁶ Wat dat in de praktijk betekent, is niet duidelijk.

Wel is bekend dat berberine de afbraak van verschillende geneesmiddelen kan beïnvloeden⁷ en dat er een wisselwerking is aangetoond met ciclosporine, een geneesmiddel dat het immuunsysteem onderdrukt.⁵ Berberine wordt ook onderzocht in relatie tot bloedsuiker, en juist daarop werken GLP-1-medicijnen en metformine. Of berberine verandert hoe sterk deze medicijnen werken, is nauwelijks onderzocht.

Gebruik je een van deze medicijnen? Bespreek berberine dan met je arts of apotheker voordat je begint. Stop nooit op eigen houtje met je medicatie en pas die ook niet zelf aan.

Lees meer over berberine en schildkliermedicatie

Dosering: hoeveel berberine wordt gebruikt in onderzoek naar gewicht?

Er is geen officiële aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor berberine. In onderzoek naar gewicht werden veranderingen vooral gezien bij meer dan 1 gram per dag, gedurende langer dan acht weken.⁵ In studies wordt de dagelijkse hoeveelheid meestal verdeeld over twee of drie momenten rond de maaltijden.

De vorm doet ertoe. Dihydroberberine wordt gemakkelijker opgenomen dan gewone berberine en wordt in het lichaam weer omgezet in berberine. In een kleine pilotstudie met vijf mannen gaven 100 en 200 mg dihydroberberine hogere berberinewaarden in het bloed dan 500 mg gewone berberine.⁸ Onderzoek naar lichaamsgewicht heeft tot nu toe vooral naar gewone berberine gekeken, en het is niet bekend of die bevindingen ook voor dihydroberberine gelden. Houd je aan de aanbevolen dagdosering van het product dat je kiest.

Lees meer over dihydroberberine

Bekijk Berberine Balance

Hoe lang duurden de studies?

Studies naar gewicht liepen weken tot maanden, en de veranderingen die ze rapporteren zijn over die hele periode gemeten. Er is geen onderzoek naar wat er binnen enkele dagen gebeurt.

Bijwerkingen en aandachtspunten

De bijwerkingen van berberine die het vaakst worden gemeld, zijn maag-darmklachten, zoals misselijkheid, buikpijn, een opgeblazen gevoel, diarree of verstopping.⁵

Berberine wordt afgeraden tijdens de zwangerschap en borstvoeding, en is niet geschikt voor baby’s.⁵ Gebruik je medicatie of heb je een medische aandoening? Bespreek berberine dan eerst met je arts of apotheker.