Hoe Beïnvloedt Levensstijl de Epigenetische Veroudering?

Invoering

Verschillende leefstijl- en gezondheidsfactoren, waaronder alcoholgebruik, roken, voeding, lichaamsbeweging en opleidingsniveau, zijn sterk gekoppeld aan leeftijdsgerelateerde gezondheidseffecten. Enkele veelvoorkomende leeftijdsgerelateerde gezondheidsproblemen zijn hart- en vaatziekten en kanker. Daarnaast leiden sommige leefstijlfactoren ook tot veranderingen in de epigenetica, wat uiteindelijk de genexpressie beïnvloedt die verband houdt met leeftijdsgerelateerde uitkomsten. Volgens gezondheidsexperts kunnen roken, lichaamsbeweging en alcoholgebruik de epigenetische veroudering aanzienlijk vertragen of versnellen.

Om de beperkingen van chronologische leeftijd als gevolg van interpersoonlijke variabiliteit te minimaliseren, zijn epigenetische genen ontwikkeld om leeftijdsgerelateerde veranderingen te evalueren. Epigenetische sporen, die door DNA worden aangebracht, hopen zich in de loop der tijd in het lichaam op als gevolg van blootstelling aan omgevingsfactoren en leefstijl. Daarom is biologische leeftijd op basis van DNA-methylatie een nuttig biologisch instrument om leeftijdsgerelateerde uitkomsten te bepalen. Verschillende studies hebben aangetoond dat versnelde epigenetica verband houdt met leeftijdsgerelateerde gezondheidsproblemen zoals kanker, hart- en vaatziekten en het metabool syndroom. Bovendien hebben studies aangetoond dat de GrimAge-accelerator en de PhenoAge-accelerator effectiever zijn in het beoordelen van leeftijdsgerelateerde uitkomsten. Verschillende gezondheids- en leefstijlfactoren hangen met elkaar samen bij onderzoek naar hart- en vaatziekten vanwege hun synergetische effecten. Verschillende eerdere studies naar epigenetische leeftijdsversnelling en leefstijl richtten zich slechts op één factor. In deze studie richten we ons echter op in totaal zes leefstijlfactoren die leiden tot epigenetische veroudering.

Levensstijlfactoren die samenhangen met epigenetische veroudering:

De huidige studie omvatte 744 personen (353 vrouwen en 391 mannen). We onderzochten zes gezondheids- en leefstijlfactoren en hun gecombineerde en individuele effecten op epigenetische veroudering. We stelden vast dat alcoholgebruik, roken, opleidingsniveau, voeding, slaap en lichamelijke activiteit een zichtbare invloed hadden op het versnellen van epigenetische veroudering. Van alle factoren droeg roken het meest bij aan veroudering. Bovendien zagen we dat binnen subgroepen de kwaliteit van de voeding een grotere bijdrage leverde aan veroudering bij vrouwen, terwijl bij blanken opleidingsniveau de grootste bijdrage leverde aan epigenetische veroudering.

Bovendien bleek er geen sterke samenhang te bestaan tussen fysieke activiteit en slaapuren enerzijds en epigenetische leeftijd anderzijds, zoals weergegeven in figuur 1.

Figuur 1: Relatie tussen leefstijlfactoren en epigenetische veroudering

1. Roken en epigenetische veroudering

De resultaten van de studie worden sterk ondersteund door eerdere studies naar roken en epigenetische veroudering. Dit laat zien dat de impact van roken het effect van andere leefstijlfactoren op epigenetische veroudering kan overtreffen. In de studie worden DNA-methylatiemarkers voor het aantal pakjaren gebruikt om de GrimAge te schatten. DNA-methylatie definieert echter ook PhenoAge, maar dit staat los van het aantal pakjaren. De resultaten tonen dus aan dat vroege blootstelling aan roken op jonge leeftijd de epigenetische processen en hart- en vaatziekten aanzienlijk kan versnellen. Daarom zouden er in het Verenigd Koninkrijk passende maatregelen moeten worden genomen om jongeren te stimuleren te stoppen met roken, om de prevalentie van deze ziekten te verminderen en het verouderingsproces te vertragen.

2. Alcoholgebruik en epigenetische veroudering

Er bestond een U-vormig verband tussen alcoholgebruik en GrimAge. DNA-methyleringsmarkers die geassocieerd zijn met alcoholgebruik zijn leptine en C-reactief proteïne. Deze resultaten laten zien dat de epigenetische veranderingen die door GrimAge worden weerspiegeld, sterk worden beïnvloed door alcoholgebruik en gezondheidsuitkomsten, zoals hart- en vaatziekten.

Bovendien is GrimAge een effectief instrument om de hoeveelheid alcoholinname te bepalen en zo nieuwe interventies te introduceren, in tegenstelling tot zelfrapportage. Voor toekomstig onderzoek is het belangrijk om het mechanisme achter GrimAge en alcoholgebruik te bestuderen.

3. Dieet

Net als bij roken en alcoholgebruik, komen de resultaten van het effect van de voedingskwaliteit op epigenetische veroudering overeen met eerdere studies. De resultaten van de studie tonen aan dat een gezond, evenwichtig en voedzaam dieet de epigenetische veroudering aanzienlijk kan vertragen. Bovendien blijkt in subgroepen de voedingskwaliteit een grotere bijdrage te leveren aan epigenetische veroudering bij vrouwen, wat wijst op verschillende eetpatronen tussen mannen en vrouwen. Verschillende eerdere studies tonen aan dat de consumptie van meer fastfood (rijk aan verzadigd vet) de veroudering kan versnellen, met name bij vrouwen in het Verenigd Koninkrijk. Door een gezond voedingspatroon aan te nemen, kan het verouderingsproces dus bij beide geslachten worden vertraagd.

4. Onderwijs

Net als in eerdere studies, laten onze resultaten zien dat epigenetische genen sneller veroudering vertonen bij mensen met een lagere opleiding. Zo is epigenetische veroudering bijvoorbeeld sneller bij zwarte mensen dan bij witte mensen, vanwege verschillen in opleidingsniveau. Het is immers duidelijk dat een hoger opgeleid persoon de voorkeur geeft aan een gezond voedingspatroon boven een lager opgeleid persoon. En een gezond voedingspatroon vertraagt epigenetische veroudering. Bovendien dragen andere factoren die samenhangen met gezondheidsverschillen tussen rassen en geslachten, zoals de omgeving, de woonomgeving en gedrag, ook bij aan iemands epigenetische leeftijd.

5. Effect van slaap en lichamelijke activiteit

Deze studie kent enkele beperkingen, zoals het feit dat de focus uitsluitend lag op de kwalitatieve meting van leefstijlfactoren. Kwantitatieve metingen zijn echter ook belangrijk bij het onderzoeken van epigenetische veroudering. Zo werd bijvoorbeeld de slaapkwaliteit, inclusief slaappatronen, slaapstoornissen en onregelmatig slapen, en het effect daarvan op epigenetische veroudering onderzocht. Het effect van de slaapduur werd echter niet meegenomen. De resultaten laten zien dat personen met een slechte slaapkwaliteit een versnelde epigenetische veroudering vertonen. Daarentegen is een goede slaap sterk gekoppeld aan een vertraging van de epigenetische veroudering bij de deelnemers.

Bovendien hebben we het effect van verschillende soorten lichaamsbeweging, zoals gewichtheffen en aerobics, op de versnelling van epigenetische veroudering bij de deelnemers onderzocht. We hebben echter de intensiteitsscore van deze fysieke activiteiten niet geregistreerd. Net als bij andere factoren vertoonden personen die aan lichaamsbeweging deden een meer vertraagde epigenetische veroudering dan personen met een sedentaire levensstijl.

Epigenetische leeftijdsbepaling

Ben je benieuwd naar je lichaamsleeftijd en geheugenleeftijd? Dan kun je de Muhdo Epigenetische Testkit gebruiken. Deze kit beantwoordt niet alleen deze vragen, maar geeft je ook informatie over de behoeften van je lichaam op basis van je DNA, stelt een trainingsschema op en meet je ontstekingsniveaus. Met al deze informatie kun je beter voor je welzijn zorgen.

Stralend en gezond

Epigenetische veroudering is een multifactoriële eigenschap. Het wordt beïnvloed door verschillende gezondheids- en leefstijlfactoren. De belangrijkste leefstijl- en gezondheidsfactoren die epigenetische veroudering beïnvloeden, zijn roken, alcoholgebruik, opleidingsniveau, kwaliteit van voeding en slaap, en lichamelijke activiteit. De resultaten van het onderzoek tonen aan dat roken, van alle genoemde leefstijlfactoren, de grootste bijdrage levert aan epigenetische veroudering. Roken droeg in belangrijke mate bij aan de gemiddelde leeftijd van de patiënt (GrimAge), namelijk bijna 83%. Na roken was alcoholgebruik de grootste bijdrager aan epigenetische veroudering, gevolgd door opleidingsniveau. De overige leefstijlfactoren, zoals de kwaliteit van voeding, slaapkwaliteit en lichamelijke activiteit, hebben daarentegen een minimale impact op het versnellen van epigenetische veroudering. Bovendien richtte dit onderzoek zich uitsluitend op kwalitatieve parameters, dus verder onderzoek is nodig.

Hier vind je 11 lifestyle-tips om je levensverwachting te verhogen.