Alles over berberine

Wat is berberine?

Berberine is een alkaloïde die voorkomt in verschillende planten, waaronder berberis, Canadese geelwortel, Oregon grape en Coptis chinensis. De stof zit vooral in wortels, stengels en schors.

Een belangrijk onderzoeksgebied is de invloed van berberine op de energie- en stofwisseling van cellen. Daarbij krijgt onder andere AMPK veel aandacht. Dit enzym helpt cellen reageren op de hoeveelheid beschikbare energie en is betrokken bij de verwerking van glucose en vetten.¹

Welke voordelen van berberine worden onderzocht?

De meeste studies bij mensen richten zich op de metabole gezondheid. Vooral bloedsuiker, insuline, cholesterol en lichaamsgewicht komen regelmatig terug.

Bloedsuiker en insuline

Dit is een van de best onderzochte toepassingen van berberine. Een meta-analyse van twintig gerandomiseerde studies met in totaal 1.761 deelnemers vond veranderingen in onder meer nuchtere glucose, HbA1c, insuline en insulineresistentie.²

Ook grotere reviews van onderzoek bij mensen met type 2 diabetes laten vergelijkbare resultaten zien. De gemeten effecten verschillen wel per doelgroep, dosering en onderzoeksduur.

Bekijk het onderzoek

Cholesterol en vetstofwisseling

Berberine wordt daarnaast veel onderzocht in relatie tot LDL-cholesterol, totaal cholesterol en triglyceriden. Een systematische review van twaalf klinische studies vond in meerdere onderzoeken dalingen van LDL en triglyceriden.³

Een recentere meta-analyse naar metabool syndroom vond eveneens veranderingen in verschillende glucose- en vetwaarden.

Bekijk het onderzoek

Lichaamsgewicht

De populariteit van berberine op sociale media heeft veel te maken met gewichtsbeheersing. Onderzoekers kijken onder meer naar lichaamsgewicht, BMI, middelomtrek en vetstofwisseling.

De resultaten zijn minder uitgesproken dan soms online wordt gesuggereerd. Reviews laten gemiddeld kleine veranderingen zien, vooral bij langere gebruiksduur en hogere doseringen. De kwaliteit van de onderzoeken verschilt bovendien.⁴

Berberine is daarmee vooral interessant vanwege de bredere relatie met glucose-, vet- en energiestofwisseling en niet als eenvoudige vervanger voor afslankmedicatie.

Bekijk de informatie over berberine en gewichtsverlies

Berberine en je darmen

De darmen spelen een opvallende rol bij berberine. Gewone berberine wordt namelijk relatief beperkt opgenomen. Darmbacteriën kunnen een deel omzetten in dihydroberberine, een vorm die gemakkelijker door de darmwand passeert.

Tegelijkertijd wordt onderzocht hoe berberine zelf het darmmicrobioom beïnvloedt en hoe die wisselwerking samenhangt met de stofwisseling.¹

Berberine of dihydroberberine?

Het belangrijkste verschil tussen beide vormen zit in de opname.

Gewone berberine heeft een lage biologische beschikbaarheid. Dihydroberberine wordt gemakkelijker opgenomen en wordt vervolgens grotendeels weer omgezet in berberine. In een kleine humane crossoverstudie zorgden 100 en 200 mg dihydroberberine voor hogere concentraties berberine in het bloed dan 500 mg gewone berberine.⁵

Dat betekent dat de doseringen van beide vormen niet één op één met elkaar kunnen worden vergeleken.

Lees meer over dihydroberberine

Berberine en PCOS

Berberine komt ook terug in onderzoek naar PCOS, insulinegevoeligheid en hormonale stofwisseling. Dat sluit aan bij het bredere onderzoek naar glucose- en insulinehuishouding.

Ook inositol wordt binnen dit gebied veel onderzocht. De twee stoffen zijn chemisch heel verschillend en werken via andere routes.

Lees meer over berberine versus inositol

Hoeveel berberine wordt gebruikt?

Voor berberine bestaat geen officiële dagelijkse referentie-inname. In klinisch onderzoek wordt vaak ongeveer 900 tot 1.500 mg per dag gebruikt, meestal verdeeld over twee of drie momenten. De gebruikte hoeveelheid hangt sterk af van de vorm. Bij dihydroberberine worden door de betere opname aanzienlijk lagere doseringen onderzocht.

Bekijk Berberine Balance

Berberine wordt vaak rond of tijdens maaltijden gebruikt. Dit sluit aan bij veel klinische studies en kan voor sommige mensen prettiger zijn voor de maag.

Hoe lang duurt het voordat berberine werkt?

Dat hangt af van wat er wordt gemeten, van de dosering en van de gebruikte vorm. De meeste klinische studies naar bloedsuiker en cholesterol duren enkele weken tot een paar maanden, en de veranderingen die zij rapporteren zijn over die hele periode gemeten en niet na een paar dagen. Onderzoekers zien bovendien verschillen tussen mensen, afhankelijk van hun uitgangswaarden, voeding en leefstijl.

Berberine wordt daarom vooral onderzocht als iets dat consequent over een langere periode wordt gebruikt, en niet als een stof met een effect dat je direct merkt.

Zijn er bijwerkingen?

De meest gemelde bijwerkingen van berberine zijn maag-darmklachten, zoals:

• misselijkheid
• buikpijn
• een opgeblazen gevoel
• diarree
• constipatie

Berberine kan daarnaast wisselwerken met geneesmiddelen. Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding wordt afgeraden en berberine is niet geschikt voor baby's.⁴

Gebruik je medicijnen of heb je een medische aandoening? Bespreek het gebruik dan met een arts of apotheker.

Om welke geneesmiddelen gaat het?

De meest genoemde wisselwerkingen betreffen medicijnen voor bloedsuiker en bloeddruk, bloedverdunners en ciclosporine, een middel dat het afweersysteem onderdrukt.⁴ Omdat berberine zelf aangrijpt op de glucose- en vetstofwisseling, kan de combinatie met dit soort medicatie de werking ervan veranderen. Of dat in jouw situatie relevant is, hangt af van het middel en de dosering.

Waar komt berberine van nature voor?

Berberine komt voor in planten zoals berberis, Canadese geelwortel, Oregon grape, boomkurkuma en Coptis chinensis. Het zit vooral in de wortels, wortelstokken en schors.

Het is daarmee anders dan veel vitamines of polyfenolen: via een normaal westers voedingspatroon krijg je doorgaans geen relevante hoeveelheden berberine binnen.

Berberine in het kort

Berberine is een plantaardige alkaloïde die vooral wordt onderzocht vanwege de relatie met bloedsuiker, insulinegevoeligheid, cholesterol, vetstofwisseling en lichaamsgewicht.

De stof grijpt aan op verschillende metabole processen en heeft tegelijkertijd een relatief lage opname. Dat verklaart de groeiende belangstelling voor beter opneembare vormen zoals dihydroberberine.

De hoeveelheid onderzoek naar berberine is inmiddels groot. Vooral voor glucose- en vetstofwisseling zijn interessante resultaten bij mensen gemeten, terwijl onderwerpen zoals gewichtsverlies vaak genuanceerder liggen dan populaire berichten op sociale media doen vermoeden.

Bekijk de producten voor balans

Referenties

1. Sun A, et al. Molecular mechanisms, targets and clinical potential of berberine in regulating metabolism. Frontiers in Pharmacology, 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38957396
2. Zhao JV, et al. Overall and Sex-Specific Effect of Berberine on Glycemic and Insulin-Related Traits: a Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. The Journal of Nutrition, 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37598753
3. Koppen LM, et al. Efficacy of Berberine Alone and in Combination for the Treatment of Hyperlipidemia: A Systematic Review. 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29228784
4. National Center for Complementary and Integrative Health. Berberine and Weight Loss: What You Need To Know. https://www.nccih.nih.gov/health/berberine-and-weight-loss-what-you-need-to-know
5. Moon JM, et al. Absorption Kinetics of Berberine and Dihydroberberine and Their Impact on Glycemia: A Randomized, Controlled, Crossover Pilot Trial. Nutrients, 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35010998